آرامگاه قطب الدین حیدر

آرامگاه قطب الدين حيدر

مقبره قطب الدين حيدر مشتمل بر ايواني مرتفع, ورودي و محوطه زير گنبد است اين مزار كه در اصل از بناهاي دوره تيموري است با گنبد دو جداره استقرار بر طاق نماهاي شانزده گانه ايجاد شده است.
در دوره صفويه در زمان شاه عباسي در سال 1023 هجري به همت خواجه سلطان محمود تربتي حاكم تربت با مصالح سنگ و گچ و بسيار مستحكم مرمت و بازسازي شده است.

پوشش زيرين سقف در فضاي داخلي مزين به تقوشي هندسي بسيار ممتاز دارد به خط كوفي لا اله الا الله و محمد رسول الله و اسامي تعدادي از عرفا حكاكي گرديده است. ضريح چوبي شيخ د رميان محوطه زير گنبد قرار گرفته و داراي تاريخ 987 هجري قمري است. در امتداد فضاي ورودي نيز محرابي از گچ بريهاي زيبا تعبيه شده است.

در جانب باختري گنبد خانه آرامگاه، مسجدي با يك ايوان آجري بلند به عرض 18 متر و يك قوس تيزه‌دار در وسط قرار دارد. بر روي جرزهاي پهن ايوان ـ روي هم ـ در پنج طبقه ، پنج طاق نما ايجاد شده است. در امتداد جايگاه مستطيل شكل كتيبه بالاي سردر، دو قاب مربع نيزبربالاي آخرين طاق نما جاسازي شده است . در ايوان ، كتيبه‌اي سنگي به خط « محمد يوسف الحسيني » وجود دارد. براساس اين كتيبه، مسجد مزبور در سال 1045 هـ.ق. و در زمان شاه عباس اول نيز مرمت شده است. در اين مجموعه ، حوض‌خانه زيبايي قرار دارد كه به شدت لطمه ديده است. صحن كوچك مجموعه داراي چند حجره دو طبقه است.

تاريخ بناي مجموعه به ويژه گنبدخانه آن را دست كم بايد به قرن نهم هجري عقب برد. مجموعه بناي آرامگاه قطب الدين حيدر به شماره 175 ، در فهرست آثار تاريخي ايران به ثبت رسيده است.