‌ رودخانه تجن

 مهم‌ترين آب سطحي سرخس؛‌ رودخانه تجن است كه از دورترين ايام تاريخي نقش بارزي در توسعه سرخس به‌عهده داشته است و همه جغرافي‌نويسان قديم به نحوي از آن ياد كرده‌اند. رودخانه تجن همان‌طور كه ذكر آن رفت از تلاقي دو رود كشف رود و هريرود حاصل مي‌شود. اين دو رود مانند ديگر رودهاي ناحيه بزرگ و دايمي نيستند و در فصول سال با تغيير ميزان ريزش باران داراي نوسانات زيادي است. با اين كه دبي متوسط ساليانه كشف رود در سال‌هاي مختلف بين 75/0 تا 7/4 متر مكعب در ثانيه متفاوت است ولي ميزان آبدهي اين رودخانه گاه به 675 مترمكعب در ثانيه مي‌رسد و در اين هنگام زمان پر‌آبي رودخانه است.
رودخانه هريرود كه از دامنه جنوبي كوه‌هاي بابا درافغانستان سرچشمه مي‌گيرد پس از مشرون كردن اراضي هرات به ايران مي‌رسد. سپس جهت خود را عوض كرده و به سوي شمال در امتداد مرز ايران و افغانستان جريان مي‌يابد. در پل خاتون كشف رود به عنوان يك شعبه شاخه چپ به آن مي‌پيوندد و از آن پس به نام تجن ناميده مي‌شود. رودخانه تجن نه فقط بزرگ‌ترين منبع آب سطحي منطقه سرخس است بلكه آب هاي زيرزميني دشت سرخس نيز از آب آن تغذيه مي شود. از چشمه‌هاي معروف منطقه؛ چشمه مزدوران و چشمه گوگردي آب بزنگان را مي‌توان نام برد كه آب آن ها به مصرف شرب اهالي و كشت در اراضي محدودي مي‌رسد.
آب‌هاي زيرزميني دشت سرخس از دو منبع تغذيه مي‌شود: در مشرق وسيله نفوذ آب‌هاي رودخانه هريرود و در مغرب توسط آب‌هاي سطحي حوزه آبگير منطقه سرخس. مطالعات انجام شده نشان مي‌دهد كه ذخيره آب‌هاي زيرزميني منطقه دشت سرخي كه با تراس پاييني منطبق است به نسبت غني است. كيفيت آب‌هاي اين ناحيه براي زراعت روي‌هم رفته خوب است و در همين ناحيه است كه با حفر چاه‌هاي عميق و نيمه عميق بيش ترين بهره‌برداري را از مزارع دشت اطراف سرخس مي‌نمايند.

غار مزدوران

غار مزدوران در 95 كيلومتري جاده مشهد – سرخس و در 3 كيلومتري مزدوران واقع است. دهانه غار در ميان تخته سنگي رو به مشرق قرار دارد. عرض ورودي آن 2 متر و ارتفاع آن 5/2 متر است. اين غار كه از نظر وسعت ، غار بزرگي محسوب مي شود ، داراي 100 متر طول و 50 متر عرض و 20 متر ارتفاع است. ستون هاي استالاگميت متنوع اما در تعداد كم در اين غار يافت مي شود. درون غار خشك است و براي تهيه آب بايد از چشمه بزرگي كه در نزديكي غار وجود دارد، استفاده كرد. در نزديكي مزدوران چشمه هاي آب گرم معدني نيز وجود دارد. اين غار كه قدمت آن را تا هزارة‌ دوم پيش از ميلاد تخمين مي زنند در ارتفاعات چاهك و شورلق واقع شده است.