گردشگری الکترونیک

در عصر حاضر دگرگوني ژرف تكنولوژيكي، مكانيسم‏ها و شرايط و در نتيجه بحث هاي تكنيكي و فني به سوي پيچيدگي، تنوع و ظرافت بيشتري گرايش يافته است. در اين ميان دگرگوني‏هاي اقتصادي مهم حاصله در برگيرنده شماري از روابط توليد پيچيده، فراگير و روابط مبادلاتي مي باشد كه در امر جهاني شدن روندي رو به گسترش دارد.برخي از دگرگوني هاي اقتصادي مربوط به پيوندهاي نيرومند و روابط همپيوند ميان بخش هاي فرعي مربوط در زمينه توسعه صنعتي ـ خدماتي ـ تكنولوژيكي مي باشند.چنين تنظيم اقتصادي مايه كاهش فرق گذاشتن ميان بخش هاي سنتي شده است. بدين ترتيب ما با يك روند همزمان خدمات صنعتي گرايانه( مانند كاربرد انبوه سخت افزار در ارتباطات، گردشگري، بانكداري، حمل ونقل و نظير اينها) و نيز يك روال مهم ساخت « سه سويه» و ديگر فعاليت ها (مانند نرم افزار و ديگر خدمات توليد‏گران و دروندهاي لازم براي توليد كالا) روبه رو مي باشيم(كاپلينسكي،105،1372). بر اين مبنا گردشگري نيز كه در رويكردي خاص در هزاره سوم مورد توجه مي باشد؛ تحولاتي را پذيرا شده كه به فراگير شدن آن منتهي گرديده است. گردشگري در رابطه با بسترهاي تكنولوژيكي بحث شده و بسترهاي اقتصادي حاصل از جهاني شدن، اصلي مستحكم در سياست هاي اقتصادي در هزاره سوم محسوب مي شود.تحولات حاصل از مباحث فوق در رابطه با گردشگري در دوسويه تاثير گذاري از يك سو به شكل گيري گردشگري الكترونيكي منتهي گرديده و از ديگر سو شكل گيري گردشگري مجازي را سبب شده است.

با رشد سريع تكنولوژي اطلاع رساني در چارچوب نظام مبادله الكترونيكي و سرعت بخشيدن به امر بازاريابي و مسافرت، كاهش هزينه ها و دستيابي به بازارهاي جديد را در زمينه گردشگري فراهم آورده است. به عنوان مثال مي توان به نقش اينترنت در زمينه ارتباطات گردشگري، اطلاع رساني به گردشگران و آگاهي يافتن از وضعيت مقاصد گردشگري و از ديگر سو از وضعيت بازار گردشگري اشاره كرد.در اين ميان جهاني شدن نيز با فراهم آوردن امكان انتقال آزاد اين اطلاعات تسهيل كننده اين روند مي باشد.از اين رو همتنيدگي گردشگري و تكنولوژي هاي اطلاعاتي و ارتباطي، شكل دهنده و تسهيل كننده امر سفر در عصر حاضر مي باشند كه تغييرات بسياري را در هر دو بعد عرضه و تقاضاي گردشگري سبب شده است.گردشگري الكترونيكي حاصل اين همتنيدگي و تغييرات حاصل از آن مي باشد، براين مبنا مي توان گردشگري الكترونيكي را به صورت زير تعريف نمود: « گردشگري الكترونيكي، بكار گيري تكنولوژي هاي جديد بخصوص تكنولوژي هاي اطلاعات و ارتباطات(ICT ) در دو بعد عرضه و تقاضاي گردشگري مي باشد كه در آن علاوه بر عرضه خدمات موردنياز گردشگران ، زمينه هاي بازاريابي و دورنمايي گردشگري مقاصد فراهم مي باشد».

با كاهش گردشگري انبوه و ساختار شكني آن در چالش هاي پسامدرنيته و شكل گيري گردشگري پسامدرن كه در فصل قبل مورد بررسي قرار گرفت؛  تقاضاي بازار گردشگري تغييرات بسياري در راستاي تغييرات انگيزه ها و نيازهاي گردشگران پذيرا شده است. پردازش الگوهاي فضايي گردشگري و ميل به سفر به مناطق مختلف جهان در يك رويكرد تكثرگراي پسامدرن به همراه فضامندي سرمايه داري سازمان نايافته وميل به سيطره فضايي بر تمامي فضاها، سبب آن گرديد كه گردشگران مناطقي غير از مقاصد گردشگري انبوه را كه در چهار S معرف خلاصه مي شد برگزينند. علاوه بر آن بر خلاف گردشگري انبوه، تجربه گردشگري و درك فضا و فرهنگ بومي مقاصد گردشگري در گردشگري پسامدرن اهميت فراواني يافته است. از اين رو گردشگران براي آگاهي از مقاصد گردشگري و وضعيت آنها در بعد تقاضا از تكنولوژي هاي اطلاعاتي و ارتباطي استفاده نموده و در چارچوب انگيزه هاي خود به انتخاب مقاصد اقدام مي نمايند. در اين ميان آژانس هاي مسافرتي با استفاده از اينترنت در عرصه طرح هاي تخصصي گردشگري و در چارچوب شناخت زمان تعطيلات به همراه پاسخگويي به نيازهاي گردشگران، مبادرت به بازاريابي گردشگري در مقاصد مختلف نمودند.

بطور كلي استفاده از تكنولوژي اطلاعات و ارتباطات و گسترش آن در زمينه عرضه و تقاضاي گردشگري سبب آن شد كه گردشگران قبل از سفر به ارزيابي و بررسي و ضعيت مقاصد بپردازند و تجربه اي مجازي را در چارچوب دورنمايي گردشگر در ذهن خود شكل دهد. علاوه برآن اين امر زمينه هاي دموكراتيك شدن امر انتخاب مقاصد را براي سفر فراهم آورده كه بر بستري از ليبراليسم حاصل از جهاني شدن تسهيل شده است. اين خود نشان از گذار به انعطاف پذيري ارائه محصول گردشگري در رابطه به عرضه دارد كه به گونه‏اي متبلور كننده توليد بهنگام بر آمده از شيوه توليد پسافورديسم مي باشد.به عبارتي ديگر محصول گردشگري در يك تنوع خاص در برگيرنده پاسخگويي به تقاضاي شخصي و متكثر گردشگران بوده و گردشگران را قادر مي سازد در راستاي انگيزه هاي شخصي و تمايلات خود به انتخاب مقاصد گردشگري براي سفر بپردازند. در اين ميان تحقيقات انجام گرفته نيز تأييد‏كننده رويكردي از تقاضاگردشگران براي استفاده از تكنولوژي هاي اطلاعاتي براي سفر مي باشد. اين تحقيقات نشان دهنده آن است كه تعداد گردشگراني كه از طريق وب براي برنامه ريزي قبل از سفر خود استفاده كرده‏اند از 1/3 ميليون نفر در سال 1996 به 8/33 ميليون نفر در سال 1998 رسيده و افزايشي 100 درصدي را در طي دو سال نشان مي دهد.علاوه بر اين پيش بيني مي شود كه طي ده سال آينده 30% از كل فعاليت هاي گردشگري از طريق اينترنت انجام پذيرد. بر اساس گزارشات، حجم عمليات اينترنتي بازار جهاني گردشگري در دوره زماني 1999 تا 2001 ، به بيش از شش برابر افزايش يافته است و از پنج ميليون دلار آمريكا در سال 1999 كه در وب سايت ها هزينه شد به 30 ميليون دلار رسيده است.

در اين ميان عرضه كنندگان محصول گردشگري تحت تاثير تقاضاي گردشگري با گرايش به استفاده از تكنولوژي هاي جديد به عرضه محصول گردشگري مي پردازند و از آنجا كه گذار از گردشگري انبوه شكل گرفته و تكثري را درتقاضا گردشگري سبب شده، ديگر بنگاه هاي بزرگ كارآيي لازم رانداشته و در راستاي انعطاف پذيري، بنگاه هاي كوچك در زمينه ارائه خدمات به گردشگران ايجاد گرديد كه به گردشگران با تمايلات و انگيزه هاي متفاوت سرويس دهند. اين خود ريسك پذيري ناشي از تغييرات تقاضا را در زمينه گردشگري كاهش داد و از ديگر سو با امكان دسترسي مستقيم به گردشگران از طريق تكنولوژي هاي جديد، درآمد حاصل براي بنگاه هاي اقتصادي افزايش يافت و اين خود بستري را براي رقابت بيشتر و ارائه خدمات با كيفيت بالاتر را بين بنگاه ها سبب گرديد. از ديگر تغييرات حاصل از گردشگري الكترونيكي در زمينه عرضه محصول گردشگري،

شكل گيري سازمان هاي مديريت مقاصد(DMO )مي باشد.اين سازمان ها در زمينه گردشگري با ارائه انواع خدمات الكترونيكي ، امكان جستجو و برنامه ريزي سفر را براي گردشگران فراهم مي آورند.وظايف اين سازمان ها در برگيرنده، مديريت منابع گردشگري ، برنامه ريزي براي فعاليت هاي گردشگري، تبليغ و بازاريابي، آموزش كاركنان و عرضه خدمات مورد نياز گردشگران مي باشد. اين سازمان ها در واقعه لايه مياني را در گردشگري الكترونيكي مابين عرضه و تقاضا شكل مي دهنداز يك سو در زمينه عرضه روند تقاضا در بازار گردشگري در جهان و مناطق مختلف و جهت گيري تقاضا را براي مقاصد فراهم مي آورند و از ديگر سو با كسب اطلاعات لازم از مقاصد آن اطلاعات را در اختيار گردشگران قرار مي دهند

گردشگری الکترونیکی (ET) عبارتست از بکارگیری فن‌آوری نوین برای ارائه سرویسهای مورد نیاز گردشگران. با استفاده از فن‌آوری اطلاعات ارایه سرویس‌های مورد نیاز گردشگران ساده‌تر، با کیفیتی بالاتر و هزینه‌ای کمتر انجام می‌پذیرد. در واقع ET ارائه الکترونیکی کلیه سرویسهایی است که در گذشته گردشگران به صورت سنتی از آنها استفاده می‌کردند بعلاوه سرویسهایی که به واسطه فن‌آوری اطلاعات میسر شده

سرویسهایی که در گردشگری الکترونیک مرسومند عبارتند از:

• اطلاع رسانی شفاف، دقیق و معتبر
• انجام کلیه تشریفات اخذ ویزا
• رزرو هتلها و مراکز تفریحی- سیاحتی
• رزرو و اجاره وسایل نقلیه
• اخذ بلیت هواپیما، اتوبوس و قطار و ...
• خرید برنامه‌های سفر و تورهای مختلف

و بسیاری سرویسهای دیگر که روز به روز ایجاد می‌شوند

از آنجا که اطلاعات کلیه سرویسهای فوق به صورت مجتمع به گردشگر ارایه می‌شوند همواره امکان مقایسه گزینه‌های مختلف و انتخاب گزینه بهینه برای گردشگر با توجه به معیارها و انتظارات او میسر است، به عبارتی دیگر در عرصه ET هر گردشگری امکان می‌یابد که برنامه‌ای برای سفر خود انتخاب کند که بیشترین مطلوبیت را برای او دارد، این سرویس بدون حضور فن‌آوری اطلاعات مبتنی بر اینترنت امکان‌پذیر نبوده است و تنها از طریق ET میسر است.

در واقع ET حاصل اتصال مدلهای تجارت الکترونیکی (e-commerce) و دولت الکترونیک (e-government) است که باعث ایجاد سرویسها و مفاهیم جدید در عرصه e-tourism گردیده است.

اولین گام در بعد اطلاع رسانی در یک سایت فعال در ET ارایه اطلاعات عمومی به گردشگران است. اطلاعاتی نظیر موقعیت جغرافیایی منطقه سفر، زبانهای رسمی و غیر رسمی محلی مورد استفاده، اختلاف زمانی و ساعت رسمی، ساعات کاری، واحد پولی و نرخ تبدیل ارزهای خارجی که بایستی با اتصال این بخش از سایت به یک موسسه معتبر نرخهای لحظه به لحظه ارائه شوند. همچنین معرفی سیستم اندازه‏ گیری و واحدها برای توریستها که به سیستمهای متفاوتی عادت دارند از اهمیت خاصی برخوردار است. کلیات آب و هوایی منطقه سفر نیز باید به صورت کلی در بعد اطلاع رسانی موجود باشد.

یکی از مهمترین فاکتورهای تصمیم گیری برای سفر وضعیت آب و هواست. یک سایت معتبر ET بایستی علاوه بر ارایه کلیات آب و هوایی منطقه سفر، اطلاعات دقیق و لحظه ای آب و هوا را به همراه پیش‏بینی آب و هوا ارایه کند. برای این منظور راهکاری عمومی وجود دارد و آن ایجاد لینک سایتهای پیش‏بینی هوا در وب سایت می‏باشد.

در گام بعدی اطلاعات مربوط به صدور ویزا قرار می‏گیرد. گردش کاری که مورد نیاز است تا گردشگر ویزا اخذ کند، ارایه کلیه اطلاعات مورد نیاز، در دسترس قرار دادن کلیه فرمهای مورد نیاز برای اخذ ویزا، معرفی امکان استفاده از آژانسهای مختلف برای انجام خدمات ویزا، هزینه‏های اینگونه عملیات، آدرسها و تلفنهای سفارتخانه‏ ها، ... همه اطلاعاتی هستند که برای اخذ ویزا باید به توریست عرضه شوند.

در بخشی مجزا در یک سایت ET معتبر باید لینکهای سازمانهای دولتی در ارتباط با توریستها نظیر وزارت خارجه، سازمانهای توریستی و ... قرار گیرد تا امکان جستجوی اطلاعاتی در سایتها رسمی توسط توریست مهیا باشد. همچنین امکان ارتباط با پلیس، تلفنهای ضروری مورد نیاز در این بخش باید به گردشگران ارایه گردد.

یکی از مهمترین لینکها در این زمینه لینک سازمانهای بهداشتی است یکی از معروفترین این سازمانها سازمان بهداشت جهانی (WHO) است که همواره اخطارهایی را برای سفر به اماکن مختلف ارایه می کند. ایجاد اینچنین ارتباطی به گردشگر این امکان را می دهد که پیش از سفر به مقصد از تمامی تهدیداتی که ممکن است وجود داشته باشد آگاه شود.

در ادامه باید کلیه راههای دسترسی به منطقه سفر مشخص شوند تا توریست امکان انتخاب از میان روشهای متفاوت را دارا باشد. سایتهای فعال ET کلیه جاده‏ها، فرودگاهها، بنادر دریایی و ... که از آنها امکان دسترسی به منطقه سفر وجود دارد را معرفی می ‏کنند و برای استفاده از آنها گردشگر را تشویق می‏کنند.

در نهایت در بعد اطلاع رسانی بایستی یک نقشه کامل از منطقه سفر با کلیه جزئیات و قابلیت زوم کردن وجود داشته باشد که همه اماکن سرویس دهنده به گردشگران مشخص بوده و گردشگر بتواند از طریق سایت تمامی مسیرها را دنبال کند و نیازهای خود را مرتفع کند .

چون اینگونه اطلاعات اطلاعات اولیه هستند لذا بهتر آنست که در قالب زبانهای مختلف ارایه شود تا گردشگران به راحتی اطلاعات مورد نیاز خود را جستجو کنند.